Թիրախը կե՞ղծ է, թե՞ իրական, կարևոր է իմանալ.

ՆԻՒԹԻ ՁԱՅՆԱԳՐԵԱԼ ՏԱՐԲԵՐԱԿԸ


Հոգևոր քարոզներ 2019

Այս վերնագիրը առաջին հայացքից կարող է զարմանք պատճառել, սակայն խորքը թափանցելուց մեծ օգուտներ կարող ենք քաղել բուն իմաստը հասկանալուց հետո:
Թշնամին հարուցում է մեր մեջ ամենատարբեր մտքեր և խորհուրդներ, իսկ մենք մեր կողմից պարտավոր ենք այն քննել, և եթե դրանք չեն համապատասխանում սուրբ հայրերի տեսակետին, ապա պարտավոր ենք դրանք անմիջապես մերժել, քանզի սուրբ հայրերը մեծ փորձառություն են ունեցել այս անտեսանելի պայքարում: Եվ ինչու առաջնային չենք համարում այս պարագայում Սուրբ Գիրքը և ավելի տեղ ենք տալիս սուրբ հայրերի մեկնությանը, սա այն պատճառով, որ իրենք՝ հայրերն իսկ ասում են, որ Աստվածաշնչի ինքնակամ մեկնություններից է, որ առաջանում են բազում շեղումներ և աղանդներ:
Ըստ սբ. Աթանաս Մեծի, չարը կարող է մարդուն մղել կասկածելու, թե նույնիսկ բնական պահանջները, որ տրված են մարդ արարածին, դրանք էլ կարող են մեղք համարվել:
Տրվելով նման մտածմունքների և այն միանգամից չմերժելով, մարդն սկսում է գիշեր ու զօր խորհել անօգուտ բաների մասին:
Չարը մեր առջև դնում է կեղծ թիրախներ և մեզ մղում նրանց դեմ պատերազմել՝ ներշնչելով, թե հենց այդ է սատանայի դեմ մղված պայքարը: Սրանով նա մեր թանկագին ժամանակը, որի համար գրված է, թե. «Ժամանակն օգտագործեք, քանզի օրերը չար են», ստիպում է վատնել դատարկ բաների վրա: Նա մեզ խաբելով աշխատում է համոզել, որ մենք այդպես վարվելով մեծ-մեծ վնասներ ենք հասցնում իրեն և երկնքում բազում գանձեր դիզում:
Այսպիսով նա մեզ ոչ միայն բարի պտուղներից է զրկում, այլ այնպես է անում, որ պտղաբերենք չար պտուղներ, որոնք են` ինքնահավանությունը, հպարտությունը, մարդահաճությունը, ինքնավստահությունը և սրանցից էլ, իրենց հերթին ծագած բազում այլ չարիքներ:
Օրինակ՝ աղոթքը համարվում է ամենամեծ առաքինությունը, սակայն հերիք է աղոթքի զենքը ճիշտ ուղու վրա չդնել, և սա ոչ միայն բարիքի, այլ մեծ չարիքի պատճառ կարող է դառնալ: Այսինքն, աղոթքով, եթե չի փնտրվում սեփական մեքերի տեսություն, նրանցից ձերբազատվելու շնորհ, երկյուղ, խոնարհություն, դժոխքից խուսափում և Երկնքի արքայությանն արժանանալու ուղի, այլ մոռանալով իր անձի համար վերը նշված խնդրանքները, տրվելն ունայնաբանության, այսինքն՝ ամբողջ ջանքով աղոթել այս կամ այն պետությանը քրիստոնեության դառնալու համար և նմանօրինակ այլ բաներ: Սրանք իրականում չարի խարդավանքներ են, ո՛չ Գրիգոր Նարեկացու Աղոթագրքի և ոչ էլ Ներսես Շնորհալու աղոթքների, և ոչ էլ այլ հայրերի աղոթքների մեջ նմանօրինակ բաները առաջնային չեն եղել: Նրանք լացել են իրենց մեղքերի վրա և մեր համար էլ դարձել օրինակ, քանի որ հայրերի մոտ ասված է. «Փրկվիր դու, և շուրջ բոլորը կփրկվեն շատերը»: Այսինքն՝ աղոթքի զենքը անգիտության պատճառով գործածվում է ոչ ճիշտ նպատակի, այլ կեղծ թիրախի վրա:
Նման ձևով նաև ողորմությունը, եթե ըստ Սուրբ Գրքի չի տրվում, միայն դրամի իզուր վատնում է, փառամոլության և մարդահաճության պատճառ: Եվ այն, ինչի համար ասվում է, թե. «Երանի ողորմածներին, որովհետև ողորմություն պիտի գտնեն», սրա սխալ օգտագործումը կարող է ավելի մեծ վնասներ պատճառել, քան եթե այն ընդհանրապես չարվեր:
Բազում են այդ կեղծ թիրախները, և եթե ջանանք նրանց ի հայտ բերել, Աստծո ողորմությամբ կհաջողենք և կխուսափենք դատարկ ջանքերից:
Օրինակ`պատահում է, որ միտք է գալիս, թե այս կամ այն մարդը քո ետևից ծիծաղեց, կամ բամբասեց և այլն, և եթե մենք նեղսրտենք, արդեն կեղծ թիրախ է, որովհետև այդ բանն իրականում կարող է եղած չլինել, այլ կարող է միայն չարի ներգործության արդյունք լինել: Բայց եթե իրականում անգամ ծաղրեն կամ վատաբանեն, վիրավորեն, ու այդ բոլորին մենք տեղիք տանք, ապա կընկնենք հիշաչարության մեղքի մեջ և մշտապես կսկսենք մտածել այդ վիրավորողի մասին: Այսինքն, մեր պատերազմը, որ մղում ենք սատանայի դեմ, շուռ կգա կեղծ թիրախի, այսինքն՝ մարդու դեմ: Իսկ ինչպե՞ս կարելի է խուսափել այդ խաբեություններից: Չէ՞ որ մարդու սիրտը տկար է և իսկույն վշտանում է նման բաներից, շուտ վիրավորվում, և շատ դժվար է նրա դեմն առնել: Սակայն դրա դիմաց, ըստ հայրերի, շատ լավ պաշտպանական միջոց կա: Այսպիսի մի ասացվածք կա. «Սեպը սեպով են հանում», այսինքն՝ ցավը ցավեցնելով են բժշկում, ինչպես հիմնականում անում են բժիշկները:
Երբ մեկի կողմից վիրավորանք ես ստանում, ջանա լռել: Սիրտդ կստիպի, որ նույն ձևով պատասխանես վիրավորողին: Ջանա այդ ցավը ցավով բժշկել, այսինքն՝ լռիր և ինքդ քո մեջ ասա. «Գոհանում են քեզնից, Տեր, որ այս հոգատար եղբոր կամ քրոջ միջոցով խրատում ես անարժանիս, քանզի ես էլ ավելի վիրավորանքների էի արժանի իմ բազում մեղքերի պատճառով: Սակայն Դու այս փոքր վշտով միայն ինձ հանդիմանեցիր, որով և ցույց տվեցիր Քո սերն իմ հանդեպ ըստ Քո խոսքի. «Ում որ սիրում եմ, նրան էլ հանդիմանում և խրատում եմ: Եթե խրատի համբերող եք, ուրեմն, հարազատ որդիների պես եք»: Շնորհիր ինձ՝ գոհությամբ և համբերությամբ Քո օրհնյալ ձեռքից ընդունեմ այս վիրավորանքը, քանզի գրված է. «Ամեն բան գոհությամբ Տիրոջ ձեռքից ընդունեք»: Որպեսզի ես էլ արժանանամ այստեղ անտրտունջ Քո տառապանքների մասնակից լինել, որպեսզի երկնքում էլ արժանանամ Քո փառքին: Այս եղբորն էլ օրհնես այս բարի գործի համար, որ արեց իմ հանդեպ, և իր սուրբ աղոթքներով էլ ինձ ողորմի»:
Սա, իհարկե, նմանօրինակ վիճակից ելնելու աղոթքի մի ոճ է:
Վարժեցնելով սրան մեր անձը, նմանօրինակ ամեն մի իրավիճակում էլ կարելի է ձևակերպել նման մի աղոթք: Համոզված եղեք, որ սա մեծ հարված կլինի ոչ թե կեղծ թիրախին, այլ բուն թշնամուն՝ սատանային և նրա դաշնակից մեր հին մարդուն, որն ամեն կերպ արգելք կհանդիսանա նման աղոթքին և կստիպի անպայման պատասխանել, կամ գոնե մտքի մեջ հայհոյել վիրավորողին: Սակայն եթե վարժվենք այս բանում Տիրոջ ողորմությամբ առաջընթաց կարող ենք ունենալ և նմանօրինակ հաջող աղոթքից հետո մեր հոգիներում ջերմություն և խնդություն կզգանք, որը և ապացուցում է. հաղթանակը ոչ թե կեղծ, այլ իրական թիրախի, այսինքն՝ սատանայի դեմ է:
Երբեմն էլ մարդիկ սատանայի դեմ իրենց թշնամությունն արտահայտում են՝ նրան հայհոյելով, նզովելով և բարկանալով, բայց դրանք նույնպես չարի կողմից դրված կեղծ թիրախների վրա կրակել է նշանակում:
Եվ այսպես, մենք էլ ընթերցելով Աթանաս Մեծի ուղերձը, աշխատենք չտրվել թշնամական խաբեություններին, և մեր ժամանակը և ջանքերը ընդունայն չծախսենք՝ կռվելով բազում կեղծ թիրախների դեմ, այլ աշխատենք քայլել արքայական պողոտայով ու չշեղվել նրանից: Ավելի հաստատվենք նրանում՝ սուրբ հայրերի խրատներով և բարեխոսական աղոթքներով, որպեսզի այդ ճշմարիտ ընթացքով արժանանանք փառավորել Ամենասուրբ Երրորդությանը հոգով և ճշմարտությամբ. Ամեն.

Օրվա ընթերցվածք.

Պողոս առաքյալի թուղթը հռոմեացիներին 11.25-36

24 քանի որ եթէ դու ի բնէ վայրի ձիթենուց կտրուեցիր եւ, քո բնութեանը հակառակ, բարի ձիթենու վրայ պատուաստուեցիր, որչա՜փ եւս առաւել նրանք, որ բուն իսկ ճիւղերն են, կպատուաստուեն իրենց ձիթենու վրայ: 25 Եղբայրնե՛ր, չեմ ուզում, որ անգէտ լինէք այս խորհրդին – որպէսզի դուք ձեզ իմաստունի տեղ չդնէք – թէ կուրութիւն եկաւ Իսրայէլի մէկ մասի վրայ եւ կտեւի, մինչեւ միւս ժողովուրդների ամբողջութիւնը փրկուի, 26 եւ ապա ամբողջ Իսրայէլը կփրկուի, ինչպէս գրուած էլ է. «Սիոնից պիտի գայ Փրկիչը եւ Յակոբի սերնդից պիտի հեռացնի ամբարշտութիւնները. 27 եւ այս կլինի իմ ուխտը նրանց հետ, երբ կվերացնեմ նրանց մեղքերը»: 28 Աւետարանիս համաձայն՝ նրանք թշնամիներ են ձեր օգտի համար, բայց ընտրութեան տեսակէտից՝ սիրելիներ՝ իրենց հայրերի պատճառով, 29 քանզի Աստծոյ պարգեւը եւ կոչը անդառնալի են. 30 արդարեւ, ինչպէս դուք էլ մի ժամանակ անհնազանդ էիք Աստծուն եւ հիմա ողորմութիւն գտաք նրանց անհնազանդութեամբ, 31 նոյնպէս եւ նրանք այժմ անհնազանդ եղան ձեր այդ ողորմութեան պատճառով, որպէսզի իրենք էլ իրենց հերթին ողորմութիւն գտնեն. 32 քանի որ Աստուած բոլորին էլ արգելափակեց անհաւատութեան մէջ, որպէսզի բոլորին էլ ողորմի: 33 Օ՜, խորութիւն Աստծոյ հարստութեան, իմաստութեան եւ գիտութեան: Ինչքա՜ն անքննելի են նրա դատաստանները, եւ անզննելի՝ նրա ճանապարհները: 34 «Արդարեւ, ո՞վ իմացաւ Տիրոջ միտքը կամ ո՞վ խորհրդատու եղաւ նրան 35 կամ ո՞վ նրան փոխ տուեց, որ փոխարէնը առնի նրանից»: